Matki małych dzieci na rynku pracy w opinii Polaków

Jest 7:40 rano. Odprowadzasz dziecko do żłobka i w pośpiechu logujesz się na pierwsze spotkanie online. W międzyczasie odbierasz telefon z przedszkola, odpowiadasz na wiadomości od współpracowników i próbujesz skupić się na zadaniach, mimo że noc była wyjątkowo krótka.

Kilka godzin później podczas rozmowy z przełożonym słyszysz pytanie: „Na pewno dasz radę zaangażować się w ten projekt?”. Niby jest neutralne, ale przez chwilę zastanawiasz się, czy gdybyś nie była matką małego dziecka, ktoś w ogóle zadałby je w taki sposób.

Świeżo upieczone mamy od lat są bohaterkami zawodowych stereotypów. Z jednej strony mówi się o ich świetnej organizacji, wielozadaniowości i odpowiedzialności. Z drugiej — często przypisuje się im mniejszą dyspozycyjność, liczne nieobecności i niższe zaangażowanie w pracę.

Z tego artykułu dowiesz się m.in., że:

• 45% ankietowanych uważa, iż pracujące matki są traktowane gorzej niż osoby bezdzietne
• 70% badanych niżej ocenia szanse młodych matek na awans w pracy
• 71% respondentów dostrzega wyzwanie pracodawców w zatrudnianiu matek małych dzieci
• zdaniem 46% Polaków młode matki nadużywają swoich uprawnień w pracy.

Chcesz od razu napisać CV? Skorzystaj z naszego kreatora, w którym znajdziesz profesjonalne szablony do uzupełnienia i praktyczne podpowiedzi. Stwórz CV w 5 minut tutaj.

Stwórz CV teraz

Użyj tego szablonu CV

Zobacz inne szablony, stwórz CV i pobierz dokument w PDF tutaj.

Dlaczego warto nam zaufać i skorzystać z kreatora InterviewMe? Tutaj poznasz opinie użytkowników, którzy już stworzyli w nim swoje CV lub list motywacyjny.

Macierzyństwo w pracy: stereotypy a rzeczywistość

Macierzyństwo bardzo często zmienia sposób, w jaki kobiety są postrzegane na rynku pracy. 

Jeszcze przed narodzinami dziecka pracownica może być oceniana głównie przez pryzmat swoich kompetencji zawodowych, doświadczenia i wyników. Po zostaniu matką do tej listy często dochodzą dodatkowe etykiety: „mniej dyspozycyjna”, „bardziej skupiona na rodzinie niż na pracy”, a nawet pejoratywne i modne w ostatnim czasie „madka”.

Socjologowie i ekonomiści od lat opisują to zjawisko jako tzw. motherhood penalty, czyli „karę za macierzyństwo”. Chodzi o sytuację, w której matki są gorzej oceniane zawodowo, rzadziej awansują lub otrzymują niższe wynagrodzenia niż pracownice bez małych dzieci mimo podobnych kompetencji i doświadczenia.

Jedną z najbardziej znanych analiz dotyczących tego zjawiska przeprowadziły Michelle Budig i Paula England. Badaczki wykazały, że samo posiadanie dzieci wiąże się ze spadkiem wynagrodzenia kobiet średnio o ok. 7% na każde dziecko. Co ważne, części tej różnicy nie dało się wyjaśnić wyłącznie przerwami w pracy czy mniejszym doświadczeniem zawodowym matek.

Z kolei Stephen Benard i Shelley Correll zauważyli, że matki bywają postrzegane jako mniej zaangażowane i mniej kompetentne nawet wtedy, gdy ich osiągnięcia zawodowe są identyczne z osiągnięciami innych pracowników. Nazwali to „normatywną dyskryminacją”, czyli ocenianiem kobiet przez pryzmat społecznych oczekiwań wobec matek.

Dlatego warto pamiętać, że rodzicielstwo rozwija też wiele kompetencji miękkich, które są wysoko cenione na rynku pracy (a często są nawet ważniejsze od umiejętności twardych). Dlaczego?

Otóż kobiety, które niedawno urodziły i wychowują dziecko, bardzo często uczą się:

• skutecznego zarządzania czasem
• szybkiego podejmowania decyzji
• wielozadaniowości
• odporności na stres
• planowania i ustalania priorytetów
• komunikacji
• negocjacji.

Krótko mówiąc, codzienność młodych matek często przypomina intensywny trening umiejętności interpersonalnych i organizacyjnych.

Mimo to stereotypy dotyczące macierzyństwa nadal są bardzo silne. Potwierdzają to wyniki naszej ankiety, którą przeprowadziliśmy na grupie 764 dorosłych respondentów.

Na pytanie: „Czy Twoim zdaniem matki małych dzieci są w pracy traktowane gorzej niż pracownicy bez dzieci?” aż 45% badanych odpowiedziało twierdząco (z czego 19% twierdzi, że zdecydowanie tak, a 26% — że raczej tak). Przeciwnego zdania było jedynie 25% ankietowanych. Kolejne 30% nie zauważyło żadnej różnicy w traktowaniu pracownic z i bez dzieci.

* Na podstawie ankiety InterviewMe przeprowadzonej na grupie 764 Polaków. 

Czy matka małego dziecka ma szansę na awans w pracy?

Awans w pracy zwykle kojarzy się z kompetencjami, wynikami i zaangażowaniem. Jednak w praktyce decyzje o rozwoju pracownika rzadko zapadają w całkowitej próżni. Duże znaczenie mają oczekiwania przełożonych, kultura organizacyjna firmy i przekonania dotyczące tego, kto będzie w stanie udźwignąć większą odpowiedzialność.

W przypadku młodych matek właśnie tutaj często pojawia się problem. W psychologii organizacji funkcjonuje pojęcie maternal wall (dosłownie: „ściana macierzyństwa”). Opisuje ono sytuację, w której kobiety po urodzeniu dziecka napotykają niewidzialną barierę w rozwoju zawodowym — nie dlatego, że osiągają gorsze wyniki, ale ponieważ otoczenie zakłada, że będą mniej dostępne, mniej ambitne albo mniej skłonne do podejmowania dodatkowych obowiązków.

Zauważyli to również nasi respondenci. Na pytanie, jak oceniają szanse matek małych dzieci na awans zawodowy, aż 70% odpowiedziało, że są one mniejsze od szans innych pracowników (przy czym dla 30% są one wyraźnie mniejsze, a dla 40% — raczej mniejsze). Kolejne 26% badanych Polaków uważa, że macierzyństwo nie wpływa na możliwość awansu. A tylko 4% dostrzega przewagę matek nad innymi pracownikami w tym zakresie.

Ten wynik jest o wiele bardziej jednoznaczny niż w pytaniu o sam sposób traktowania młodych matek. To oznacza, że nawet osoby, które nie dostrzegają codziennej dyskryminacji matek w pracy, często zakładają, że na etapie decyzji o awansie ich sytuacja staje się trudniejsza.

* Na podstawie ankiety InterviewMe przeprowadzonej na grupie 764 Polaków.

Czy pracodawcy chętnie zatrudniają matki małych dzieci?

Moment szukania pracy często bywa dla młodych matek szczególnie wymagający. W przeciwieństwie do awansu, gdzie liczą się już wcześniejsze osiągnięcia i znajomość pracownika, rekrutacja opiera się głównie na przewidywaniach. Pracodawca nie ocenia tylko tego, co kandydatka potrafi dziś, ale też próbuje oszacować, jak ich współpraca będzie wyglądać w przyszłości.

I właśnie tutaj pojawia się pole dla stereotypów. Kobiety posiadające małe dzieci lub będące w wieku, który zwyczajowo kojarzy się z macierzyństwem, mogą być ocenianenie tylko przez pryzmat kompetencji, ale też potencjalnej dyspozycyjności i przewidywanej dostępności.

I choć polskie prawo pracy tego zabrania, to w praktyce podczas rekrutacji czasami padają pytania o możliwość odbierania dzieci, elastyczność godzin pracy czy gotowość do pracy w nagłych sytuacjach.

Wyniki naszej ankiety wskazują, że Polacy dość wyraźnie dostrzegają ten problem. Na pytanie: „Czy Twoim zdaniem pracodawcy chętnie zatrudniają matki małych dzieci?” aż 71% respondentów odpowiedziało negatywnie. Tylko 18% badanych uważa, że macierzyństwo nie ma większego znaczenia podczas zatrudniania. A zaledwie 11% twierdzi, że liczą się przede wszystkim kompetencje albo że matkom jest łatwiej znaleźć pracę.

* Na podstawie ankiety InterviewMe przeprowadzonej na grupie 764 Polaków. 

Co ciekawe, sytuacja prawna rodziców w Polsce wygląda dziś zdecydowanie lepiej niż jeszcze kilka lat temu. Zmiany wynikające z wdrożenia unijnej dyrektywy work-life balance w 2023 r. rozszerzyły uprawnienia rodzicielskie m.in. w zakresie urlopów, elastycznej organizacji pracy czy możliwości korzystania z dodatkowych dni wolnych na opiekę nad dzieckiem. Również Kodeks pracy chroni pracujących rodziców i przewiduje rozwiązania ułatwiające łączenie życia rodzinnego z zawodowym.

To ważne i potrzebne zmiany, jednak warto pamiętać, że mają też swoją ciemną stronę. Szczególnie w mniejszych firmach dłuższa lub częsta nieobecność pracownika albo konieczność przeorganizowania pracy zespołu bywa realnym wyzwaniem operacyjnym i finansowym. W efekcie część pracodawców może — świadomie lub nie — ostrożniej podchodzić do zatrudniania młodych matek czy powierzania im kluczowych projektów. Niestety, takie założenia nie mówią nic o rzeczywistych kompetencjach czy możliwościach konkretnej osoby. A paradoks polega na tym, że wiele umiejętności rozwijanych przez matki, np. zarządzanie czasem, odporność na stres, ustalanie priorytetów czy szybkie podejmowanie decyzji, to dokładnie te kompetencje, których firmy coraz częściej poszukują u liderów. 

Matka vs. madka. Czy młode mamy nadużywają swoich praw?

W naszym badaniu postanowiliśmy rozprawić się z jeszcze jednym stereotypem, który regularnie powraca w dyskusjach o pracy, a mianowicie z przekonaniem, że młode matki korzystają ze swoich uprawnień częściej i mniej uczciwie niż inni pracownicy.

W polskim internecie od lat funkcjonuje prześmiewczy archetyp „madki bombelka” — osoby przedstawianej jako roszczeniowa, oczekująca wyjątkowego traktowania i stawiająca potrzeby swojego dziecka (prawdziwe lub domniemane) ponad potrzeby innych osób. Ten obraz przeniknął również do rozmów o rynku pracy.

Problem w tym, że realne nadużycia bardzo łatwo wrzucić do jednego worka ze zwykłym korzystaniem z możliwości, które wynikają po prostu z przepisów.

Dobrym przykładem jest temat karmienia piersią w pracy. Wiele osób nadal nie wie, że pracownica karmiąca dziecko piersią ma prawo do dodatkowych przerw wliczanych do czasu pracy. Co więcej, przepisy nie wskazują sztywnego wieku dziecka, do którego takie uprawnienie obowiązuje. I na pytanie „Jak długo matka karmiąca w pracy może to robić?” nie da się podać konkretnego wieku dziecka, a tylko liczbę i długość przerw określonych w Kodeksie pracy:

Podobnie wygląda kwestia opieki nad chorym dzieckiem, elastycznej organizacji pracy czy niektórych zwolnień, które z perspektywy bezdzietnego współpracownika mogą wyglądać jak przywilej, mimo że formalnie są elementem ochrony rodzicielstwa (ona zaś wynika z polityki państwa).

Jednocześnie nie da się całkowicie ignorować faktu, że częstsze nieobecności czy większa potrzeba elastyczności mogą wpływać na organizację pracy zespołu. I być może właśnie dlatego opinie Polaków w tym obszarze okazały się najbardziej podzielone.

Na pytanie: „Czy Twoim zdaniem matki małych dzieci nadużywają swoich uprawnień w pracy?” niemal 46% badanych odpowiedziało twierdząco (z czego 12% uważa, że zdecydowanie tak, a 34% — że raczej tak).

Jednocześnie 54% respondentów nie zgadza się z takim stwierdzeniem. W tej grupie aż 44% ankietowanych uważa, że matki raczej nie nadużywają swoich uprawnień, a kolejne 10% jest o tym zdecydowanie przekonanych.

* Na podstawie ankiety InterviewMe przeprowadzonej na grupie 764 Polaków.

Wniosek? Większość Polaków dostrzega realne obciążenia związane z rodzicielstwem, a jednocześnie blisko połowa uważa, że młode matki wykorzystują system. Tymczasem część trudności, które obserwujemy w pracy, może wynikać nie z nadużyć, ale z prób pogodzenia dwóch pełnoetatowych ról: pracownika i rodzica.

Metodologia badania

W badaniu wzięło udział 764 Polaków: kobiet i mężczyzn w różnym wieku, z różnych miejscowości i na różnych etapach kariery. Respondenci odpowiedzieli w ankiecie na 4 pytania jednokrotnego wyboru. Odpowiedzi zbierano w dniach od 21 kwietnia do 15 maja 2026 roku.

O nas

Dzięki InterviewMe dowiesz się, jak napisać CV oraz list motywacyjny, które zrobią wrażenie na pracodawcy. Nasz kreator CV i profesjonalne szablony CV pomogły już milionom kandydatów w znalezieniu pracy, o której marzyli.

Chcesz napisać list motywacyjny? Skorzystaj z naszego kreatora listu motywacyjnego, w którym znajdziesz profesjonalne szablony do uzupełnienia i praktyczne podpowiedzi. Stwórz list motywacyjny w 5 minut tutaj.

Stwórz list motywacyjny teraz

Użyj tego szablonu listu

Zobacz inne szablony, stwórz list motywacyjny i pobierz dokument w PDF tutaj.

Dlaczego warto nam zaufać i skorzystać z kreatora InterviewMe? Tutaj poznasz opinie użytkowników, którzy już stworzyli w nim swoje CV lub list motywacyjny.

Już wiesz, co Polacy myślą o sytuacji młodych matek na rynku pracy. Jeżeli ten artykuł Ci się spodobał, oceń go i udostępnij wraz ze wskazaniem źródła. Dziękujemy! 

Proces redakcyjny InterviewMe

Ten artykuł został sprawdzony przez nasz zespół i jest zgodny z procesem redakcyjnym InterviewMe. Zależy nam na dzieleniu się naszą wiedzą oraz dostarczaniu rzetelnych i godnych zaufania porad zawodowych dopasowanych do Twoich potrzeb. Nasze wysokiej jakości treści co roku przyciągają ponad 10 milionów czytelników. Ale na tym nie koniec. Regularnie publikujemy też autorskie badania, aby lepiej rozumieć rynek pracy i jesteśmy dumni, że cytują nas czołowe media w Polsce.

Źródła

• E. Bańczyk, „Internetowa madka jako wariant stereotypu współczesnej matki”, Język Polski (2021)
• S. J. Correll, S. Benard, I. Paik, „Getting a Job: Is There a Motherhood Penalty?”, Cornell University
• M. J. Budig, P. England, „The Wage Penalty for Motherhood”, American Sociological Review
• S. Benard, S. J. Correll, „Normative Discrimination and the Motherhood Penalty”, Sociologists for Women in Society
• P. C. Kyllonen, „Soft Skills for the Workplace”, Change: The Magazine of Higher Learning
• F. J. Crosby, J. C. Williams, M. Biernat, „The Maternal Wall”, Journal of Social Issues
• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1158 z dn. 20 czerwca 2019 r. w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów
• Ustawa z dn. 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy