google-icon

Dodaj InterviewMe jako preferowane źródło w Google

Zwykłe zmęczenie po intensywnym dniu pracy nie musi nas niepokoić. Problem zaczyna się wtedy, gdy objawy nie znikają po weekendzie, urlopie czy spokojniejszym tygodniu, a praca coraz częściej odbiera nam energię także po godzinach.

O tym, jakie objawy przemęczenia organizmu i zmęczenia psychicznego powinny zwrócić naszą uwagę oraz jak sobie z nimi radzić, rozmawiam z ekspertką Dorotą Kobierską — doradcą zawodowym, trenerką rozwoju osobistego, coachem i psychoterapeutką w Personal Effect.

Tutaj przeczytasz m.in.:

  • jakie są najczęstsze objawy przemęczenia pracą i przewlekłego zmęczenia
  • jak odróżnić zwykłe zmęczenie od wypalenia zawodowego
  • jak stres i przeciążenie wpływają na koncentrację, sen i codzienne funkcjonowanie w pracy
  • co można zrobić, gdy zmęczenie pracą utrzymuje się przez dłuższy czas.

Chcesz od razu napisać CV? Skorzystaj z naszego kreatora, w którym znajdziesz profesjonalne szablony do uzupełnienia i praktyczne podpowiedzi. Stwórz CV w 5 minut tutaj.

Stwórz CV teraz
objawy przemęczenia
objawy przemęczenia
Użyj tego szablonu CV

Zobacz inne szablony, stwórz CV i pobierz dokument w PDF tutaj.

Dlaczego warto nam zaufać i skorzystać z kreatora InterviewMe? Tutaj poznasz opinie użytkowników, którzy już stworzyli w nim swoje CV lub list motywacyjny.

Sezonowe zmęczenie organizmu

Żaneta Spadło: Jesień i zima często kojarzą nam się ze spadkiem energii, sennością i mniejszą motywacją. Czy takie sezonowe zmęczenie jest czymś naturalnym? Jak odróżnić zwykłe jesienne osłabienie od objawów przemęczenia i przeciążenia?

Dorota Kobierska: U części osób jesienią i zimą rzeczywiście pojawiają się większa senność i niższy poziom energii. Mniejsza ilość światła dziennego może wpływać na rytm snu i czuwania, a zmiana codziennych aktywności dodatkowo odbija się na naszym samopoczuciu. Nie oznacza to jednak, że każde zmęczenie w listopadzie jest naturalną reakcją na sezon i wystarczy przeczekać je do wiosny.

W rozróżnieniu sezonowego zmęczenia od objawów chronicznego przemęczenia pracą mogą pomóc trzy pytania: jak silne są te objawy, jak długo się utrzymują i czy odpoczynek przynosi poprawę? Przy łagodnym sezonowym osłabieniu zazwyczaj nadal jesteśmy w stanie wykonywać codzienne obowiązki i czerpać przyjemność z życia. Jeśli natomiast coraz trudniej nam rozpocząć dzień, zwykłe zadania wymagają nieproporcjonalnego wysiłku, a wolne dni nie przynoszą wyraźnej ulgi, warto przyjrzeć się sytuacji szerzej.

Znaczenie ma także związek objawów z pracą. Czy napięcie narasta przed rozpoczęciem obowiązków? Czy po zakończeniu dnia nadal analizujemy wiadomości, rozmowy i zaległości? Czy realne zmniejszenie obciążenia poprawia nasze funkcjonowanie? Takie obserwacje są pomocne, choć same nie stanowią diagnozy. Utrzymujący się dłużej obniżony nastrój, utrata zainteresowań i przyjemności oraz istotne zaburzenia codziennego funkcjonowania wymagają konsultacji lekarskiej.

Objawy przemęczenia w pracy

Ż. S.: Jakie są najczęstsze objawy przemęczenia pracą, które powinniśmy traktować jako sygnał ostrzegawczy?

D. K.: Sygnałem ostrzegawczym jest przede wszystkim zauważalna zmiana w stosunku do naszego wcześniejszego funkcjonowania. Np. ktoś, kto zwykle potrafił skupić się na zadaniu, zaczyna wielokrotnie czytać tę samą wiadomość. Albo gdy osoba cierpliwa coraz częściej reaguje rozdrażnieniem. Lub po pracy brakuje komuś energii nawet na czynności, które wcześniej pomagały odpocząć.

Objawy zmęczenia mogą pojawiać się w kilku obszarach:

  • fizycznym: wyczerpanie, problemy ze snem, napięcie mięśni, bóle głowy czy dolegliwości ze strony układu pokarmowego;
  • poznawczym: trudności z koncentracją, zapamiętywaniem informacji, planowaniem i podejmowaniem decyzji;
  • emocjonalnym: drażliwość, niepokój, poczucie przytłoczenia, mniejsza cierpliwość i łatwiejsze wzruszanie się;
  • behawioralnym: wycofywanie się z kontaktów, odkładanie zadań, wydłużanie czasu pracy albo coraz częstsze sięganie po alkohol, by się odprężyć.

Niepokojące jest również to, że przestajemy psychicznie wychodzić z pracy. Formalnie zamykamy komputer, ale w myślach nadal wykonujemy obowiązki. Odpoczynek wypełnia poczucie winy, że powinniśmy zrobić coś jeszcze.

Oczywiście, żaden z tych objawów osobno nie potwierdza wypalenia zawodowego. Znaczenie ma ich współwystępowanie, narastanie oraz wpływ na codzienne życie.

Ż. S.: Jak zmęczenie psychiczne wpływa na nasze funkcjonowanie w pracy?

D. K.: Przede wszystkim trudniej się skupić, ustalić, co jest najważniejsze i podjąć decyzję. Wykonanie zadania, które wcześniej zajmowało nam pół godziny, zaczyna trwać znacznie dłużej. Każde powiadomienie czy kolejna prośba mogą wybijać nas z rytmu. Łatwiej coś przeoczyć albo pomylić.

Zmęczenie wpływa też na kontakty z ludźmi. Mamy mniej cierpliwości, mocniej reagujemy na uwagi i częściej unikamy rozmów. Nie dlatego, że nagle przestaliśmy lubić współpracowników, tylko dlatego, że ten kontakt wymaga wysiłku, na który coraz trudniej nam się zdobyć.

Często próbujemy to nadrobić, pracując dłużej. Skoro nie skończyliśmy zadania w ciągu dnia, siadamy do niego wieczorem. W efekcie zostaje mniej czasu na odpoczynek, a następnego dnia jeszcze trudniej pracować. Tak można stopniowo wpaść w błędne koło.

Ważne jest również to, że przeciążenie nie zawsze od razu widać w wynikach. Ktoś nadal dotrzymuje terminów i realizuje cele, ale robi to kosztem snu, zdrowia czy relacji. Dlatego pytanie „Czy wykonuję swoją pracę?” warto uzupełnić drugim: „Ile mnie to teraz kosztuje?”.

Ż. S.: Czy niektóre osoby są bardziej podatne na przemęczenie pracą niż inne? Co odgrywa większą rolę: perfekcjonizm, ambicja, potrzeba kontroli i brak asertywności czy warunki pracy i kultura organizacyjna?

D. K.: Znaczenie ma zarówno to, jak podchodzimy do pracy, jak i to, w jakich warunkach ją wykonujemy. Ambicja sama w sobie nie jest problemem. Trudniej robi się wtedy, gdy nie potrafimy uznać zadania za skończone, długo rozpamiętujemy błędy albo odpoczywamy z poczuciem winy. Osoba, która chce wszystko kontrolować, może mieć trudność z przekazywaniem obowiązków. Ktoś, kto obawia się odmówić, przyjmuje kolejne zadania, choć już nie ma na nie siły i czasu. Są to ważne obszary pracy nad sobą.

Nie można jednak zakładać, że wystarczy nauczyć pracownika asertywności, aby rozwiązać problem przeciążenia pracą. Moim zdaniem w zapobieganiu przemęczeniu trzeba działać równolegle: pomagać pracownikowi rozpoznawać własne granice i jednocześnie tworzyć warunki, w których może je respektować. Odpowiedzialność za zdrowe funkcjonowanie w pracy nie może spoczywać wyłącznie na pracowniku.

Objawy chronicznego (przewlekłego) zmęczenia pracą

Ż. S.: Jakie są objawy chronicznego zmęczenia pracą, które powinny skłonić nas do tego, żeby już nie tłumaczyć ich intensywnym czasem w firmie czy sezonowością?

D. K.: Po wyjątkowo trudnym tygodniu możemy być bardzo zmęczeni. Jeśli obciążenie maleje, zazwyczaj stopniowo wracają energia i chęć do działania. Bardziej niepokoi mnie sytuacja, w której kolejne tygodnie mijają, a my wciąż budzimy się wyczerpani, źle śpimy i coraz trudniej radzimy sobie z codziennymi sprawami.

Szczególnej uwagi wymagają: budzenie się bez poczucia wypoczęcia, utrzymujące się zaburzenia snu, nasilające się trudności z koncentracją, niechęć do kontaktów i poczucie, że nawet niewielkie obowiązki przekraczają nasze możliwości. Istotne są również: narastający dystans wobec pracy, cynizm oraz utrata poczucia skuteczności.

Według WHO wypalenie zawodowe wiąże się z przewlekłym stresem w miejscu pracy, z którym nie udało się skutecznie poradzić. Obejmuje trzy wymiary: wyczerpanie, zwiększony dystans psychiczny lub negatywne nastawienie wobec pracy oraz obniżoną skuteczność zawodową. W Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD–11 jest określane jako zjawisko związane z pracą, a nie osobna choroba. Samo zmęczenie organizmu nie wystarcza więc do jego rozpoznania.

Jednocześnie przewlekłe zmęczenie może mieć inne podłoże. Jeśli utrzymuje się przez kilka tygodni i nie wiemy, dlaczego, warto zacząć od rozmowy z lekarzem. Dobrze też ocenić stan naszego zdrowia psychicznego, gdyż wypalenie może towarzyszyć depresji.

Przeciwdziałanie zmęczeniu w pracy

Ż. S.: Co możemy zrobić, kiedy zauważymy u siebie objawy przemęczenia organizmu albo zmęczenia psychicznego, ale nie możemy po prostu zrezygnować z pracy?

D. K.: Rezygnacja z pracy nie musi być pierwszym krokiem. Warto zacząć od ustalenia, co najbardziej nas obciąża i co można realnie zmienić. Pomocna bywa obserwacja: kiedy nasila się zmęczenie, jak śpimy, ile czasu faktycznie pracujemy i czy mamy przerwy. Chodzi o zebranie konkretów, które ułatwią rozmowę i szukanie rozwiązań.

Następnie trzeba przyjrzeć się obciążeniu. Jeśli nasza lista zadań przekracza dostępny czas, lepsza organizacja może nie wystarczyć. Potrzebne będzie ustalenie priorytetów, przesunięcie terminów lub podział odpowiedzialności. W rozmowie z przełożonym można powiedzieć: „W tym tygodniu mogę wykonać A i B. Dołożenie C wymaga przesunięcia terminu albo wsparcia. Które zadanie ma pierwszeństwo?”. Taki komunikat pozwala przejść od ogólnego „nie daję rady” do konkretnej decyzji.

Warto również powiedzieć komuś bliskiemu, że od pewnego czasu jest nam trudno. Czasem potrzebujemy, żeby ktoś nas wysłuchał albo pomógł nam w codziennych obowiązkach. Dobrze też zostawić sobie miejsce na aktywności poza pracą: spacer, spokojny ruch, spotkanie czy zajęcie, które po prostu lubimy. Nie musi to być kolejny cel do realizacji.

Jeśli jednak stale pracujemy ponad swoje możliwości, konieczna będzie również zmiana obciążenia. Codzienna regeneracja jest ważna, ale nie powinna służyć wyłącznie temu, żeby następnego dnia znów wytrzymać tyle samo. Jeśli mimo wprowadzonych zmian objawy się utrzymują lub nasilają, potrzebna jest konsultacja z lekarzem oraz wsparcie psychoterapeuty.

Ż. S.: Jaka jest, Pani zdaniem, jedna najważniejsza porada dla pracowników, którzy zauważyli u siebie objawy zmęczenia pracą?

D. K.: Potraktujmy utrzymujące się zmęczenie jako informację, która wymaga reakcji. Warto zadać sobie pytanie: „Co musi się zmienić, żebym mógł wykonywać tę pracę bez ciągłego przekraczania swoich możliwości?”. Odpowiedź może nas zaprowadzić do rozmowy o zakresie obowiązków, ograniczenia swojej dostępności w pracy, konsultacji ze specjalistą (np. ekspertem ds. HR lub doradcą zawodowym) albo zmiany warunków pracy.

Nie czekajmy wyłącznie na urlop czy zakończenie kolejnego projektu. Jeśli po każdym intensywnym okresie natychmiast zaczyna się następny, regeneracja stale pozostaje odłożona. Pierwszym krokiem może być jedna konkretna decyzja podjęta teraz. Wczesna reakcja daje nam większą szansę na odzyskanie równowagi, zanim wyczerpanie zacznie wyznaczać całe nasze życie.

Podsumowanie rozmowy

  • Nie ignoruj utrzymującego się zmęczenia w pracy. Jeśli mimo odpoczynku nadal budzisz się wyczerpany, masz problemy ze snem, koncentracją lub codziennymi obowiązkami, potrzebujesz większej zmiany, a nie tylko kolejnego odpoczynku.
  • Zwróć uwagę na zmiany w swoim funkcjonowaniu. Trudności z koncentracją, rozdrażnienie, poczucie przytłoczenia, wycofanie z kontaktów i ciągłe myślenie o pracy mogą wskazywać na przeciążenie psychiczne.
  • Wypalenie zawodowe to coś więcej niż zwykłe przemęczenie. Wiąże się z przewlekłym stresem w miejscu pracy i obejmuje m.in. wyczerpanie, zwiększony dystans psychiczny lub negatywne nastawienie do pracy oraz obniżone poczucie skuteczności zawodowej.
  • Samo dbanie o regenerację może nie wystarczyć. Jeśli źródłem problemu jest nadmierne obciążenie pracą, możesz potrzebować zmiany zakresu obowiązków, priorytetów lub sposobu organizacji pracy.
  • Jeśli objawy przemęczenia organizmu utrzymują się lub nasilają, należy skonsultować się z lekarzem i psychoterapeutą.

O ekspercie

Dorota Kobierska

Trenerka rozwoju osobistego, psychoterapeutka w nurcie Neurolingwistycznej Psychoterapii i właścicielka firmy Personal Effect. Absolwentka Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie i Stockholm University.Certyfikowana coach Multi-Level Coaching, trenerka biznesu oraz Praktyk i Mistrz NLP. W swojej pracy wspiera zarówno menedżerów, jak i początkujących pracowników. Specjalizuje się również w terapii indywidualnej osób potrzebujących wsparcia w trudnych momentach życia, kryzysach, doświadczających problemów w relacjach z innymi ludźmi oraz odczuwających stany depresyjne i zaburzenia nastroju.

Więcej informacji znajdziesz tutaj:


Najczęściej zadawane pytania

Jakie są objawy zmęczenia psychicznego w pracy?

Do najczęstszych objawów zmęczenia psychicznego należą: 

Objawy przemęczenia psychicznego mogą również obejmować ciągłe myślenie o obowiązkach zawodowych i poczucie, że nawet proste zadania wymagają dużego wysiłku. Jeśli utrzymują się przez dłuższy czas, być może masz do czynienia z zespołem chronicznego zmęczenia — w takim wypadku skorzystaj ze wsparcia specjalisty.

Jakie są objawy zmęczenia fizycznego w pracy?

Objawy przemęczenia fizycznego to przede wszystkim:

  • brak energii
  • osłabienie
  • bóle głowy
  • napięcie mięśni
  • problemy ze snem
  • poczucie wyczerpania.

Przy pracy przed komputerem mogą pojawić się również objawy zmęczenia oczu, takie jak pieczenie, suchość, łzawienie czy niewyraźne widzenie. 

Czy objawy przemęczenia i stresu to powód do zmiany pracy?

Nie zawsze. W pierwszej kolejności warto sprawdzić, czy można zmniejszyć obciążenie, zmienić organizację pracy lub ustalić bardziej realne priorytety. Kodeks pracy chroni również prawo pracownika do odpoczynku — co do zasady obejmuje ono minimum 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin odpoczynku tygodniowego. Ponadto przy pracy trwającej co najmniej 6 godzin pracownikowi przysługuje co najmniej 15-minutowa przerwa wliczana do czasu pracy.

Jeśli mimo zmian objawy przemęczenia i stresu utrzymują się lub nasilają, warto rozważyć konsultację ze specjalistą i zastanowić się, czy zmiana warunków lub miejsca pracy nie będzie najlepszym rozwiązaniem.

Jak kultura organizacyjna wpływa na zmęczenie pracowników?

Kultura organizacyjna firmy może znacząco wpływać na poziom stresu i przemęczenia pracowników. Presja na ciągłą dostępność, nadmiar obowiązków, brak wsparcia, niejasne oczekiwania czy przyzwolenie na nadgodziny zwiększają ryzyko przeciążenia. Z kolei jasne zasady, szacunek do czasu wolnego, możliwość rozmowy o obciążeniu i realne wsparcie przełożonych sprzyjają regeneracji i pomagają ograniczać objawy przemęczenia pracą.

Chcesz napisać list motywacyjny? Skorzystaj z naszego kreatora listu motywacyjnego, w którym znajdziesz profesjonalne szablony do uzupełnienia i praktyczne podpowiedzi. Stwórz list motywacyjny w 5 minut tutaj.

Stwórz list motywacyjny teraz
zwierzęta w biurze
Użyj tego szablonu listu

Zobacz inne szablony, stwórz list motywacyjny i pobierz dokument w PDF tutaj.

Dlaczego warto nam zaufać i skorzystać z kreatora InterviewMe? Tutaj poznasz opinie użytkowników, którzy już stworzyli w nim swoje CV lub list motywacyjny.

Mam nadzieję, że ten wywiad pomoże Ci lepiej rozpoznać objawy przemęczenia pracą i potraktować je jako ważny sygnał do zmian. Pamiętaj, że dbanie o własną energię, zdrowie i równowagę jest równie ważne jak wykonywanie obowiązków zawodowych. A jeśli uważasz ten artykuł za pomocny, oceń go i udostępnij, wskazując źródło. Dziękujemy!

Proces redakcyjny InterviewMe

Ten artykuł został sprawdzony przez nasz zespół i jest zgodny z procesem redakcyjnym InterviewMe. Zależy nam na dzieleniu się naszą wiedzą oraz dostarczaniu rzetelnych i godnych zaufania porad zawodowych dopasowanych do Twoich potrzeb. Nasze wysokiej jakości treści co roku przyciągają ponad 10 milionów czytelników. Ale na tym nie koniec. Regularnie publikujemy też autorskie badania, aby lepiej rozumieć rynek pracy i jesteśmy dumni, że cytują nas czołowe media w Polsce.

O nas

Dzięki InterviewMe dowiesz się, jak napisać CV oraz list motywacyjny, które zrobią wrażenie na pracodawcy. Nasz kreator CV i profesjonalne szablony CV pomogły już milionom kandydatów w znalezieniu pracy, o której marzyli.

Źródła