Moje konto
Urlop bezpłatny — kiedy można go wziąć? [wzór wniosku, ZUS, KP]

Urlop bezpłatny — kiedy można go wziąć? [wzór wniosku, ZUS, KP]

Szymon Barczak
Szymon Barczak
Ekspert kariery

Czujesz, że potrzebujesz długiego urlopu. Długiego w znaczeniu dłuższego niż przewiduje Kodeks pracy.

 

Każdy z nas czasem ma zawirowania życiowe, potrzebuje czasu, by poukładać sprawy prywatne albo ma ochotę zwiedzić świat!

 

26 dni wolnego może w takim przypadku nie wystarczyć.

 

Postanawiasz—

 

Chcę iść na urlop bezpłatny.

 

Nie chcesz pobierać za ten urlop wynagrodzenia. Zależy Ci jednak na tym, aby po urlopie móc wrócić do pracy na to samo stanowisko z tą samą pensją.

 

Czy to w ogóle możliwe?

 

W tym artykule dowiesz się:

 

  • czy urlop bezpłatny Ci przysługuje (i w jakim wymiarze)
  • jak złożyć wniosek o urlop bezpłatny
  • jakie uprawnienia pracownicze utracisz na czas urlopu.

 

Decyzja o urlopie bezpłatnym to nie bułka z masłem i wiąże się z wieloma konsekwencjami.

 

Odłóż swoje bieżące sprawy i przeczytaj ten artykuł. Pomoże Ci on w podjęciu odpowiedzialnej decyzji.

 

A może potrzebujesz nie tylko dłuższego urlopu, ale też nowej pracy? Pomoże Ci w tym kreator CV, w którym stworzysz profesjonalne CV.

 

cv

Zobacz inne wzory, stwórz CV oraz list motywacyjny i pobierz dokumenty w PDF tutaj

 

Oto opinia Gosi — jednej z użytkowniczek naszego kreatora:

 

Dzięki takiemu świetnemu CV i listowi dostałam super pracę bardzo szybko!

 

Stwórz CV teraz

 

1

Urlop bezpłatny — podstawa prawna

 

Urlop bezpłatny jest uregulowany prawnie. W jego kwestii nic nie pozostaje w sferze domysłów.

 

Prawo jasno mówi:

 

  • o przesłankach do udzielenia urlopu
  • o tym, kiedy jego udzielenie nie jest możliwe
  • jakie konsekwencje wynikają z urlopu bezpłatnego.

 

Podstawa prawna urlopu bezpłatnego zawarta jest w art. 174 KP:

 

Art. 174. Udzielanie urlopu bezpłatnego

  1. Na pisemny wniosek pracownika pracodawca może udzielić mu urlopu bezpłatnego.
  2. Okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
  3. Przy udzielaniu urlopu bezpłatnego, dłuższego niż 3 miesiące, strony mogą przewidzieć dopuszczalność odwołania pracownika z urlopu z ważnych przyczyn.
  4. Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się w przypadkach uregulowanych odmiennie przepisami szczególnymi.

 

Art. 174a. Urlop bezpłatny na czas wykonywania pracy u innego pracodawcy

  1. Za zgodą pracownika, wyrażoną na piśmie, pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w zawartym w tej sprawie porozumieniu między pracodawcami.
  2. Okres urlopu bezpłatnego, o którym mowa w § 1, wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy.

 

Ten krótki zapis z Kodeksu Pracy będzie stanowił dla Ciebie wyznacznik Twoich praw i obowiązków.

 

Sprawdź, jak przepisy prawa działają w prawdziwym życiu — wszystko znajdziesz w tym artykule.

 

Kto może otrzymać urlop bezpłatny?

 

Z urlopu bezpłatnego może skorzystać każdy pracownik zatrudniony na umowę o pracę.

 

Nie ma znaczenia, na jakiej umowie o pracę pracuje pracownik — na czas określony czy nieokreślony.

 

Wniosek można złożyć nawet pierwszego dnia pracy.

 

Urlop bezpłatny jest udzielany na podstawie wniosku pracownika. Pracodawca nie ma prawa wysłać pracownika na urlop bezpłatny.

 

Czy działa to tak samo w przypadku nauczycieli? Tak—

 

Urlop bezpłatny nauczyciela rządzi się dokładnie takimi samymi prawami jak urlop bezpłatny każdego innego pracownika. Jedyna różnica dotyczy tego, że nauczyciel składa wniosek o urlop bezpłatny do dyrektora placówki, a nie szefa firmy.

 

Ile może trwać urlop bezpłatny?

 

Prawo nie określa minimalnej lub maksymalnej długości trwania bezpłatnego urlopu. Może on trwać kilka dni, miesięcy lub lat.

 

Ta kwestia jest w całości regulowana między pracownikiem a pracodawcą.

 

Co więcej—

 

Pracodawca może odmówić udzielenia urlopu bezpłatnego. Jest to zgodne z prawem.

 

Wymiar urlopu bezpłatnego ustala pracodawca. Pracownik może złożyć wniosek o udzielenie urlopu na okres 12 miesięcy, a pracodawca może zaproponować na przykład maksymalnie 3 miesiące.

 

W przypadku urlopu dłuższego niż 3 miesiące, pracodawca może (nie musi) zagwarantować sobie możliwość odwołania pracownika z urlopu z powodu ważnych przyczyn.

 

Jeśli jednak odpowiednia klauzula nie została uwzględniona w urlopie bezpłatnym, to odwołanie pracownika z urlopu bezpłatnego nie będzie możliwe. Ewentualnie za zgodą samego pracownika.

 

Sprawdź, ile dni płatnego urlopu Ci przysługuje: Urlop wypoczynkowy: Wymiar, odmowa i przymus a KP [+wniosek].

 

2

Urlop bezpłatny a wypowiedzenie

 

Urlop bezpłatny oznacza zawieszenie stosunku pracy, a nie jego rozwiązanie.

 

W okresie urlopu bezpłatnego zastosowanie mają przepisy o ochronie trwałości stosunku pracy.

 

Zatem—

 

Pracownik przebywający na urlopie bezpłatnym nie może zostać zwolniony.

 

Istnieje jednak wyjątek od tej reguły.

 

Gdy zakład ogłasza upadłość lub ulega likwidacji, to pracownik może zostać zwolniony w ramach zwolnień grupowych.

 

Taka sytuacja może mieć zastosowanie w przypadku, gdy okres urlopu bezpłatnego wynosił więcej niż 3 miesiące.

 

W trakcie urlopu pracownik ma prawo złożyć wypowiedzenie. Dopuszczalne jest również rozwiązanie umowy za porozumieniem stron.

 

Po wykorzystaniu urlopu bezpłatnego, pracownik ma prawo do powrotu do pracy. Pracodawca nie może odmówić przyjęcia pracownika z powrotem do pracy.

 

Urlop bezpłatny na wypowiedzeniu

 

Możesz skorzystać z urlopu bezpłatnego w okresie wypowiedzenia, jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę.

 

Oczywiście długość urlopu bezpłatnego nie może przekroczyć długości okresu wypowiedzenia.

 

Zwolnienie dyscyplinarne

 

Urlop bezpłatny nie stanowi ochrony przed przewinieniami.

 

W przypadku winy pracownika, pracodawca może rozwiązać z nim umowę o pracę bez wypowiedzenia. Dotyczy to również pracownika przebywającego na urlopie bezpłatnym.

 

Ważne! Niestawienie się w pracy po urlopie bezpłatnym może skutkować zwolnieniem natychmiastowym z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych!

 

Dowiedz się więcej na temat zwolnienia dyscyplinarnego: Za co grozi zwolnienie z pracy w trybie natychmiastowym?

 

3

Czy na urlopie bezpłatnym można pracować?

 

Urlop bezpłatny nie wlicza się do stażu pracy, gdyż stanowi zawieszenie stosunku pracy.

 

Pamiętaj, że od stażu pracy zależą:

 

  • prawo do urlopu wypoczynkowego
  • zasiłek dla bezrobotnych
  • nagrody jubileuszowe
  • odprawa przedemerytalna
  • dodatek aktywizacyjny z urzędu pracy
  • długość okresu wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony

 

Wyjątek stanowi praca u innego pracodawcy w trakcie urlopu bezpłatnego.

 

Tak, jest to możliwe!

 

Twój aktualny pracodawca musi jednak wyrazić zgodę na możliwość podjęcia pracy u innego pracodawcy.

 

Zdarza się czasem sytuacja odwrotna.

 

Twój pracodawca może zaproponować Ci urlop bezpłatny w celu tymczasowego podjęcia pracy u innego pracodawcy. Taka propozycja może wynikać z chwilowych problemów finansowych Twojego pracodawcy.

 

Jeśli masz dobre relacje ze swoim pracodawcą, możesz rozważyć propozycję podjęcia zatrudnienia u innego pracodawcy w trakcie urlopu bezpłatnego.

 

Oczywiście wymaga to Twojej zgody. Pracodawca nie może wymusić na Tobie pracy u innego pracodawcy. Propozycja urlopu bezpłatnego wychodzi zawsze od pracownika.

 

Gdy w trakcie urlopu bezpłatnego pracujesz u innego pracodawcy, Twój staż pracy pozostaje ciągły. Na podstawie stosownego porozumienia między firmami, ten czas jest wliczany do okresu zatrudnienia w przedsiębiorstwie, w którym pracowałeś do tej pory.

 

Podstawę zatrudnienia pracownika u nowego pracodawcy stanowi umowa o pracę na czas określony. Jest ona zawierana pomiędzy nowym pracodawcą a pracownikiem.

 

Na mocy umowy powstaje stosunek pracy. Wynika z niego, że nowy pracodawca jest zobowiązany między innymi do wypłacania pracownikowi wynagrodzenia, udzielenia urlopu wypoczynkowego, itd.

 

Praca na urlopie bezpłatnym bez informowania pracodawcy

 

A co jeśli chcesz podjąć pracę na urlopie bezpłatnym bez informowania o tym pracodawcy?

 

Masz taką możliwość. Musi to być jednak praca na umowie cywilnoprawnej, czyli umowie zleceniu lub umowie o dzieło.

 

Prawo mówi jasno:

 

Zgoda pracodawcy na podjęcie zatrudnienia w innej firmie w trakcie urlopu bezpłatnego dotyczy tylko umowy o pracę.

 

Jeśli w trakcie urlopu bezpłatnego nie chcesz pozbywać się dochodu, rozważ pracę przez internet. Można ją połączyć z podróżowaniem. Sprawdź: 12 pomysłów na zarabianie przez internet (oferty, zarobki)

 

4

Urlop bezpłatny a ZUS — ubezpieczenie i emerytura

 

Podczas urlopu bezpłatnego pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia. Co za tym idzie, pracodawca nie odprowadza składek ZUS od pensji pracownika.

 

W praktyce oznacza to, że po upływie 30 dni od rozpoczęcia urlopu bezpłatnego pracownik traci:

 

  • ubezpieczenie zdrowotne
  • prawo do zasiłku chorobowego, opiekuńczego i macierzyńskiego
  • prawo do świadczenia rehabilitacyjnego.

 

Bez powyższych ubezpieczeń nie będzie możliwa wizyta u państwowego lekarza.

 

Podczas przebywania na urlopie bezpłatnym, pracodawca nie opłaca również składki emerytalnej. Czas ten nie wlicza się tym samym do minimalnego stażu pracy, który jest potrzebny, by przejść na emeryturę.

 

Okres urlopu bezpłatnego obniża również wymiar należnego urlopu wypoczynkowego.

 

Generalnie z każdym miesiącem pracownikowi przysługuje 1/12 wymiaru płatnego urlopu składającego się z 20 lub 26 dni.

 

Jeśli zdecydujesz się na 3-miesięczny urlop bezpłatny, stracisz 3/12 wymiaru płatnego urlopu wypoczynkowego w danym roku.

 

Urlop bezpłatny a działalność gospodarcza

 

Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, będąc jednocześnie zatrudnionym na umowę o pracę, dobrze się zastanów przed wzięciem urlopu bezpłatnego.

 

Obecnie dla swojej działalności płacisz jedynie składkę zdrowotną, którą w większości odliczasz od podatku.

 

Z powodu zawieszenia stosunku pracy, pracodawca nie będzie już płacił za Ciebie składek społecznych. Oznacza to, że musisz przystąpić do obowiązkowych ubezpieczeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

 

W przypadku małego ZUS-u dojdzie Ci miesięczny koszt w wysokości około 200 zł. Przy dużym ZUS-ie jest to już niestety około 900 zł.

 

Chcesz odbyć podróż życia, a nie chcesz tracić uprawnień socjalnych? Stwórz perfekcyjne CV i zmień pracę na taką, która umożliwi Ci pracę zdalną. Pomoże Ci w tym kreator CV.

 

dietetyka cv

Zobacz inne szablony, stwórz CV i pobierz dokument w PDF tutaj

 

5

Obowiązkowy urlop bezpłatny

 

Z zasady pracodawca może, ale nie musi, wyrazić zgody na Twój urlop bezpłatny.

 

Istnieją jednak wyjątki.

 

W tych sytuacjach pracodawca musi udzielić Ci urlopu:

 

Urlop bezpłatny dla młodocianego w czasie ferii

Jeśli jesteś uczniem szkoły dla pracujących, pracodawca na Twój wniosek jest zobowiązany udzielić Ci urlopu bezpłatnego. Wymiar takiego urlopu łącznie z urlopem wypoczynkowym nie może przekroczyć dwóch miesięcy.

 

Urlop na czas odbywania ćwiczeń wojskowych

Pracodawca ma obowiązek udzielić bezpłatnego urlopu pracownikowi powołanemu do odbycia ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej. Okres trwania takiego urlopu jest taki sam jak okres trwania ćwiczeń lub służby.

 

Urlop bezpłatny w celu pełnienia funkcji z wyboru w związkach zawodowych

Jesteś powołany do pełnienia z wyboru funkcji związkowej poza zakładem pracy? Na wniosek danej organizacji związkowej przysługuje Ci prawo do urlopu bezpłatnego.

 

Urlop bezpłatny dla posłów i senatorów

Poseł lub senator pozostający w stosunku pracy, może złożyć wniosek o urlop bezpłatny na okres sprawowania mandatu oraz trzech miesięcy po jego wygaśnięciu. Taki wniosek nie może zostać odrzucony przez pracodawcę.

 

Urlop bezpłatny udzielany twórcy projektu wynalazczego

Twórcy projektu wynalazczego przysługuje bezpłatny urlop w miejscu pracy.

 

Okres urlopu bezpłatnego jest równy okresowi trwania umowy uczestniczenia w pracach związanych z oceną przydatności, badaniami i realizacją projektu pracownika.

 

Urlop wychowawczy

Jeśli chcesz wziąć urlop wychowawczy, musisz mieć przepracowane minimum 6 miesięcy na umowie o pracę. Niekoniecznie w tym samym miejscu.

 

Urlop wychowawczy może trwać do 3 lat, maksymalnie do ukończenia przez dziecko 4 roku życia. Urlop wychowawczy może wziąć dowolny z rodziców.

 

Urlop wychowawczy jest szczególnym rodzajem urlopu bezpłatnego. Korzysta z niego wielu Polaków. Ty też zamierzasz? Sprawdź: Ile trwa urlop wychowawczy i kto może go wziąć?

 

6

Jak uzyskać urlop bezpłatny? Wzór wniosku

 

Jeśli chcesz skorzystać z urlopu bezpłatnego, musisz złożyć pisemny wniosek o udzielenie urlopu bezpłatnego.

 

Pobierz wniosek o urlop bezpłatny (PDF).

 

Pobierz wniosek o urlop bezpłatny (DOC).

 

We wniosku podajesz okres trwania bezpłatnego urlopu.

 

Nie ma obowiązku wskazywania, z jakiego powodu składasz wniosek.

 

Niemniej—

 

Warto podać swojemu pracodawcy powód złożenia wniosku o urlop bezpłatny.

 

Przed formalnym złożeniem wniosku lub w trakcie, przedstaw pracodawcy swoje argumenty za urlopem bezpłatnym.

 

Pamiętaj, że pracodawca nie ma obowiązku udzielić Ci urlopu bezpłatnego. Można zatem uznać, że jest to prośba o urlop bezpłatny, którą pracodawca może odrzucić.

 

Jeśli przedstawisz konkretny powód, Twój pracodawca o wiele chętniej przychyli się do Twojej prośby.

 

Szanse na uzyskanie urlopu bezpłatnego rosną wraz ze stażem. Najpierw wykaż się w firmie, potem złóż wniosek o urlop bezpłatny.

 

Nie zapominaj, że dla pracodawcy udzielenie urlopu bezpłatnego to zobowiązanie. Pracodawca zobowiązuje się bowiem, że po urlopie będziesz mógł wrócić na swoje stanowisko z taką samą pensją jak dotychczas.

 

Postaraj się go zrozumieć.

 

Istnieje możliwość, że pracodawca będzie wymagał od Ciebie podpisania tak zwanej lojalki, czyli zakazu konkurencji. Jeśli jesteś cennym pracownikiem, pracodawca w ten sposób zabezpieczy się przed świadczeniem usług firmom konkurencyjnym podczas urlopu bezpłatnego.

 

Pracodawca powinien udokumentować na piśmie swoją decyzję o udzieleniu lub nieudzieleniu urlopu bezpłatnego, zwłaszcza jeśli sugeruje on skrócenie terminu urlopu.

 

Jak rozmawiać z przełożonymi na temat urlopu bezpłatnego?

 

Jeśli chcesz skorzystać z urlopu bezpłatnego w wymiarze ponad jednego miesiąca:

 

  1. Przypomnij przełożonemu najważniejsze projekty, które realizowałeś. Podkreśl swoją wartość dla firmy. Pamiętaj, że negocjujesz możliwość powrotu do pracy na to samo stanowisko po dłuższej przerwie.
  2. Przedstaw cel urlopu. Wyjaśnij, dlaczego zwykły urlop wypoczynkowy Ci nie wystarczy.
  3. Udowodnij, że nie jest to Twoja fanaberia. Pokaż, że dokładnie przemyślałeś tę sprawę.
  4. Przedstaw plan na kontynuowanie Twoich obowiązków. Kto miałby je po Tobie przejąć? Czy Twój przedłużony urlop nie utrudni firmie funkcjonowania?
  5. Uprzedź przełożonych z dużym wyprzedzeniem. Daj im czas na zastanowienie się przed podjęciem decyzji.

 

Podsumowanie — wady i zalety urlopu bezpłatnego

 

Niewątpliwą zaletą urlopu bezpłatnego jest jego podstawa prawna. Gwarantuje powrót do pracy po urlopie bezpłatnym na to samo stanowisko i z tą samą pensją.

 

Minusem urlopu bezpłatnego jest brak ubezpieczenia zdrowotnego i ubezpieczeń społecznych. Dodatkowo, okres urlopu bezpłatnego nie wlicza się do stażu pracy.

 

Przełam rutynę. Wykorzystaj urlop bezpłatny na podróż swojego życia tak jak Ania i Artur z Warszawy: Jak zorganizować kilkumiesięczny urlop? Prawdziwa historia.

 

Czy zamierzasz skorzystać z urlopu bezpłatnego? A może jednak jego konsekwencje odwiodły Cię od tej decyzji? Daj znać w komentarzu.

Oceń mój artykuł
Średnia: 4.69 (13 oceny)
Dziękujemy za ocenę naszego artykułu!
Szymon Barczak
Szymon Barczak
Ekspert kariery w InterviewMe. W swoich tekstach dzielę się wiedzą o tym, jak pisać skuteczne CV i listy motywacyjne, i jak radzić sobie na rozmowach kwalifikacyjnych, żeby dostać pracę.
Linkedin Website

Podobne artykuły

Program do pisania CV - stwórz CV online i pobierz PDF w 5 minut!

Program do pisania CV - stwórz CV online i pobierz PDF w 5 minut!

Użyj programu do pisania CV, aby szybko stworzyć życiorys, który zainteresuje pracodawcę. W tej aplikacji znajdziesz praktyczne porady, ponad 350 szablonów do wypełnienia, wykadrujesz i dodasz do CV zdjęcie oraz pobierzesz dokument w PDF. Napiszesz także CV np. po angielsku.